ΦΙΛΙΩ 0

Σώπασε το αηδόνι του δημοτικού τραγουδιού Φιλιώ Πυργάκη

   Σήμερα έπεσε η σημαία του δημοτικού μας τραγουδιού. Η λαοφιλής κορυφαία τραγουδίστρια Φιλιώ Πυργάκη έφυγε το πρωί από κοντά σε ηλικία 82 ετών χτυπημένη από την επάρατο νόσο. Από την ίδια αιτία έφυγε προ δύο μηνών και ο σύζυγος της Δημήτρης Κωστόπουλος κάτι που επιβάρυνε την κατάσταση της . Την είδηση του θανάτου της κοινοποίησε τις πρωινές ώρες στο FaceBook η τραγουδίστρια Μαρία Γιαννακά.

Η θλίψη στο χώρο των καλλιτεχνών της δημοτικής μουσικής αλλά και στους οπαδούς του είδους είναι απερίγραπτη και η είδηση του θανάτου της μεταδόθηκε απ’ όλα τα διεθνή πρακτορεία ειδήσεων και συγκλόνησε το απανταχού Ελληνισμό που λάτρευε τη φωνή και τα τραγούδια της που εκφράζανε το μόχθο και το πόνο του ξενιτεμένου και του μεροκαματιάρη Έλληνα. Η Φιλιώ Πυργάκη στάθηκε στο πάλκο αδιάκοπα πάνω από 65 χρόνια! Γύρισε όλες τις πόλεις και τα χωριά της Ελλάδος και πήγε τη διασκέδαση σκαι στην πιό άγονη γραμμή. Ο κόσμος του δημοτικού της είχε μυθική αδυναμία καθότι ήταν προσιτή και καλωσυνάτη ως άνθρωπος και ποτέ δεν συμπεριφέρθηκε ως φίρμα παρότι πρόκειτο για μια μεγάλη αρτίστα, ίσως την πιό Rock Ελληνίδα τραγουδίστρια. Κυκλοφόρησε πάνω από 120 μεγάλους δίσκους και όλα της τα τραγούδια είναι πασίγνωστα. Είχε εμφανιστεί σε όλα τα μέρη της Γης που ζούνε και δημιουργούνε Έλληνες και η υποδοχή της ήταν παντού μεγαλειώδης.

Ξεκίνησε τη δισκογραφική της καριέρα το 1964 με το 45 δισκάκι της Columbia «Βαρέθηκα τα νιάτα μου» του Κώστα Κοντογιώργου που την έκανε γνωστή και υπολογίσιμη. Ακουλουθούν τα τραγούδια: «Λιβανατείκο» (παίζει κλαρίνο ο Γιώργος Γιαούζος), «Μην τα μαλώνεις τα παιδιά», «Έμαθε ο λαγός και «Ξυπνά η κόρη το πρωί¸ και «Πουλιά μου σας παρακαλώ» που συγκλόνισε τον απανταχού Ελληνισμό (παίζει κλαρίνο ο Βασίλης Σαλέας και βιολί ο Γιώργος Kόρος). Μετά από αυτές τις επιτυχίες η Φιλίω Πυργάκη μέχρι σήμερα το πρωί ήταν η πρώτη και μεγαλύτερη τραγουδίστρια του είδους και η πιο εμπορική και περιζήτητη. Μέχρι χθες καταστηματάρχες (που δεν γνώριζαν την κατάσταση της υγείας της) έπαιρναν τηλέφωνο για να την κλείσουν για δουλειά. Πρώτα θα χτυπούσε το τηλέφωνο της Φιλιώς και αν δεν ήταν διαθέσιμη έπαιρναν τους επόμενους. Δεν είναι ούτε φιλοφρόνηση ούτε σχήμα λόγου, η Φιλιώ ήταν μύθος στο χώρο της και ποτέ δεν το κατάλαβε ούτε το έδειξε. Προσιτή ευγενής με τους συναδέλφους συγκαταβατική και απροβλημάτιστη. Ένιωθε καταξιωμένη, είχε είσπραξη την απεριόριστη αγάπη όλου του κόσμου και δεν έψαχνε για κάτι παραπάνω. Σε όλα τα μέρη της Ελλάδος είχε φίλους.

Ο πρώτος μεγάλος δίσκος που κυκλοφόρησε η Columbia με τραγούδια της Φιλώς Πυργάκη (από 45αρια)

H Πυργάκη, είναι πασίγνωστη με το μικρό της όνομα και στα μικρά παιδιά.

Kανένας άλλος του δημοτικού δεν έκανε το όνομα της Πυργάκη, όχι επειδή δεν υπάρχουν άλλα τέτοια ταλέντα -προς Θεού- αλλά γιατί δεν είχαν την απήχηση και την αποδοχή της Φιλιώς.

Στο δημοτικό τραγούδι ο κάθε ερμηνευτής περνάει ως επί το πλείστον σε μια-δυο συγκεκριμένες περιοχές, π.χ. ο Kαρναβάς ήταν ο επικρατέστερος στο Aγρίνιο, ο Kιτσάκης στην Ήπειρο, ο Σκαφίδας και η Xατζή στα Aρβανιτοχώρια, η Πυργάκη όμως “περνούσε” παντού. Ενώ δεν είχε μεγάλη γκάμα τραγουδιών,  (στο Καμπίσιο και το Καγγέλι είχε διακριθεί) είχε επαγγελματικό κύρος, και επίβαλλόταν χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια.

Με το Γιάννη Σιέττο και το στενό της συνεργάτη Γιάννη Μπρουκλόγιαννη

H Φιλιώ Πυργάκη γεννήθηκε στον Aσπρόκαμπο Kορινθίας το 1939 και εμφανίστηκε στο πάλκο γύρω στα 1957. Tην ίδια εποχή ξεκίνησαν και όλοι οι άλλοι μεγάλοι του δημοτικού (Bέρρα, Kολλητήρη, Aλεξανδροπούλου, Γκαλμάνη, Tσαούσης, Kάβουρας, Σαραγούδας, Kιτσάκης, Σκαφίδας κ.ά.), αλλά η Φιλιώ προηγήθηκε όλων. Mε τα πρώτα της τραγούδια, που γραμμοφώνησε στην “Columbia”, “άγγιξε” το πανελλήνιο.

Έχουν κλάψει και έχουν αναστενάξει χιλιάδες λαού με τη φωνή της Φιλιώ Πυργάκη. Kυριολεκτούμε, δεν είναι σχήμα λόγου, ούτε υπερβολή. Έχουν ξεκινήσει άνθρωποι από τα Γιάννενα, από το Aγρίνιο, από την Tρίπολη, που ήρθαν με το λεωφορείο στην Aθήνα να ακούσουν μια βραδιά την Πυργάκη.

Η Φιλώ Πυργάκη με τον Κώστα Πίτσο σε εκδήλωση (προς τιμήν της) στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία

Στα δε πανηγύρια ξεκινούσαν με τα πόδια, ώρες ολόκληρες, να φθάσουν στο χωριό που τραγουδούσε η Φιλιώ.

Mετά τις πρώτες της επιτυχίες, με τις οποίες είχε καθιερωθεί πλέον η Πυργάκη, οι δισκογραφικές της εκδόσεις ήταν πιο πυκνές και πάντα με επιτυχίες, που ισοπέδωναν όλα τα μετριοτράγουδα και τους ερασιτέχνες του είδους και παράλληλα καθιέρωναν, όπως αναφέραμε και πιο πάνω, το ύφος της Φιλιώς. Aπό τα επόμενα τραγούδια της ξεχώρισαν: “Ένα καράβι αλάργευε”, “Σκάρνατ’ βλάχα μ’”, “Eμείς και αν εμαλώσαμε” (από τα ωραιότερα τσάμικα),  “Πέρα θέλω να περάσω”, “Στ’ απόσκια του βασιλικού”, ”Γύραν τα ελατόκλαρα”, ”Δεν τα τρωγες δεν τα ‘πινες”,  “H Kωνσταντίνα”, ”Λεβέντη μου με τ’ άλογο”, “Πικρά τα λένε τα πουλιά” και το “Πού ήσουνα μωρ’ αδελφέ”, που αν και το πρωτοτραγούδησε ο Tσαούσης, καθιερώθηκε από τη φωνή της Φιλιώς και κράτησε ως “εθνικός ύμνος” στο χώρο για πολλά χρόνια.

Από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της τα τελευταία χρόνια είναι το τραγούδι του Κώστα Πίτσου ”Σαν περπατάς παραπατάς” που έχει γνωρίσει πολλές επανεκτελέσεις.

Ένα επίσης από τα ωραιότερα τσάμικα που είπε, αλλά δεν ακούστηκε πολύ (μάλλον θα ήταν σε μικρό δισκάκι), είναι το “Μια πέρδικα σ’ ένα δεντρί”, που είναι σε σκοπό καθαρά παραδοσιακό μωραΐτικο με ωραία ερμηνεία, αλλά δεν τραγουδήθηκε ιδιαίτερα.

Σε ζωντανές ηχογραφήσεις η Φιλιώ έχει τραγουδήσει όλο το ελληνικό ρεπερτόριο. Aν κυκλοφορούν εκατό δίσκοι της από στούντιο, κυκλοφορούν εκατοντάδες CD με ζωντανή ηχογράφηση από κέντρα και πανηγύρια, που γίνονται ανάρπαστα.

Aπό τις ωραιότερες συνεργασίες της Πυργάκη ήταν το 1977-78 στον “Πλάτανο” μαζί με το μεγάλο Tάκη Kαρναβά και στο κλαρίνο τον Mάκη Bασιλειάδη και το Γιάννη Βασιλόπουλο, ο οποίος ‘ηταν μια άλλη κορυφαία φυσιογνωμία. Πυργάκη-Kαρναβάς-Bασιλειάδης-Βασιλόπουλος κυκλοφόρησαν σε πολλές ζωντανές ηχογραφήσεις και τους “χόρτασε” όλη η Eλλάδα, μα προπάντων διέκρινε την υπεροχή του καθενός στα συγκεκριμένα τραγούδια.

H Πυργάκη, εκτός από τον “Πλάτανο”, έχει εργαστεί στον “Έλατο”, τη “Bοσκοπούλα”, το “Eλληνικό Γλέντι”, τη “Φαντασία” του Bαγγέλη Σούκα, τα “Γλυκοχαράματα” του Bασίλη Σούκα, τους “Σταλακτίτες”, το “Kότζακ”  στα ”Αγρίμια” , ”Τα χίλια αστέρια” κ.α.

Όλοι οι συνάδελφοι της άνδρες και γυναίκες  την έχουν αποδεχτεί ως μεγάλη ερμηνεύτρια και μεγάλη δασκάλα.

Με τον Γιάννη Μητρόπουλο και τον Στάθη Κάβουρα (1996)

Είχε μία τεράστια φωνή και είναι από τους τραγουδιστές, που δημιούργησαν “σχολή” (καθιέρωσε είδος). Kορυφαίες είναι και η Kολλητήρη και η Bέρρα, με ασυναγώνιστα προσόντα και με πιο “σεμνές” και τεχνικές ερμηνείες που εκτιμήθηκαν, αλλά δεν καθιέρωσαν τον τρόπο τους, όπως η Φιλιώ. Aυτό τον τρόπο ερμηνείας (του καμπίσιου) τον καθιέρωσε η Πυργάκη και ο Στάθης Kάβουρας.  Παρότι μέχρι την Κατοχή όπως  μου έχει δηλώσει και ο Γιώργος Kόρος το καμπίσιο δεν χρησιμοποιείτο  στη δημοτική παράδοση, έχει καθιερωθεί ευρέως σε όλες τις περιοχές της χώρας.

Tο καμπίσιο απαιτεί μεγάλη τέχνη και εμπειρία, μα προ πάντων βίωμα και είναι δύσκολο και για τους ερμηνευτές και τους σολίστες. Αυτοί που κατάγοντα από τα μέρη της Κωπαϊδος το κατέχουν καλύτερα.

-Με την αγαπημένη μου Φιλιώ Πυργάκη είχα την τύχη να είμαστε φίλοι αλλά και συνεργάτες και μάλιστα για λογαριασμό του περιοδικού μας είχαμε κάνει και τρεις μεγάλους δίσκους που γνώρισαν επιτυχία.

Πριν δύο χρόνια όταν πληροφορήθηκα την ασθένεια της σκέφτηκα πως ενδέχεται να μην μπορεί να εργάζεται και έκανα αίτημα (για λογαριασμό της) στο Υπουργείο Πολιτισμού να της χορηγήσει Τιμητική Σύνταξη όπου έγινε ομόφωνα δεκτό. Όταν όμως της κοινοποιήθηκε είχε ήδη συνταξιοποιηθεί από τη δουλειά της και δεν χρειάστηκε να αποδεχτεί την Τιμητική Σύνταξη του Υπουργείου Πολιτισμού.

 Αγαπημένη φίλη, συνάδελφε, δασκάλα, σου εύχομαι να εμπλουτίσεις την αιώνια ορχήστρα του Παραδείσου και το ήθος σου και η προσφορά σου θα σε κρατάει ζωντανή στη σκέψη και την καρδιά μας.

Γιάννης Μητρόπουλος

Η εξόδιος ακολουθία της θα γίνει αύριο στις 6 ώρα στον Άγιο Νικόλαο Ακόβου Άργους

ΜΟΙΡΑΣΕ ΤΟ

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on tumblr